Những trang cắt lớp sự tha hoá và phân rã

Những trang cắt lớp  sự tha hoá và phân rã

(Lợi tựa tập truyện ngắn Lỏng và Tuột, của Trần Đức Tiến, NXB Hội Nhà Văn 5-2010)

                                                                      BÙI NGỌC TẤN

         Nhiều truyện ngắn của Trần Đức Tiến là truyện không có chuyện. Những truyện không thể kể lại được. Những truyện hấp dẫn ở cách viết, cách dẫn dắt, nhất là ở những chi tiết, những chi tiết không có gì đặc biệt, đầy rẫy quanh ta, trong chuyện Trần Đức Tiến bỗng toả sáng, khiến ta cảm thấy bất ngờ như mới gặp lần đầu. Văn chương là như vậy. Làm mới lại những gì ai cũng biết. Biến thành vàng ngọc những gì mọi người vất đi hoặc xem thường. Trần Đức Tiến từng nói: “Đời sống thực nhiều khi cứ vỡ vụn ra từng mảnh, chứ mấy khi chặt chẽ hoàn chỉnh, soi lên mặt trời cũng chẳng thấy tì vết như trong truyện của Maupassant hay O’Henry. Bản thân từng mảnh vỡ đã lấp lánh rồi. Đằng sau mớ đồ đồng nát cũng ẩn chứa một điều gì có ý nghĩa. Tôi luôn có xu hướng làm cho văn chương sát gần với đời sống”. Nhiều chi tiết còn dưới mức đồng nát như đi tiểu rớt ra quần, quên kéo fermeture trong cuộc họp, trung tiện dọc đường… được Trần Đức Tiến để mắt tới và sử dụng như một phản ứng hoá học, bùng nổ dây chuyền, hiện lên căn cốt sâu xa của con người, của cuộc sống.

          Truyện ngắn Trần Đức Tiến là truyện của những người không được  sống như mong ước, đang vung phí những ngày còn lại của mình. Một số đông cả đàn ông đàn bà xam xám, nhờ nhờ, có tên và không tên đầy rẫy quanh ta.

          Hai người bạn cùng đi bộ thể dục với nhau buổi sáng, cùng nghĩ về một cô gái, muốn lên giường với cô ta, nhưng lại chuyện trò, hỏi han nhau những câu giời ơi đất hỡi về huyết áp, về đốt sống chèn lên dây thần kinh, rồi: “Cậu có theo dõi tình hình Kosovo không”? “Kosovo? Đang đánh nhau trên tivi ấy à”?

          Một công chức đã sống cuộc sống của một người bao giờ cũng bằng lòng với những bộ cánh may sẵn cho đến năm ngoài 50 tuổi bỗng nhiên thấy không chịu đựng được và có những ý muốn chưa từng có. Thế là hớt hải ra đi, tìm kiếm…

          Một anh khởi động điện thoại di động, lẩn mẩn duyệt lại danh bạ, phát hiện ra một cái tên đàn bà không nhớ là ai. Nhấn nút gọi cho người ấy, nhưng chỉ nghe đầu dây đằng kia những tiếng lao xao mơ hồ…

          Con người cô đơn, không được sẻ chia và khi người ta có thể chia sẻ với nhau điều gì đó thì lại là những chuyện vô luân: Hai thằng nằm gác đùi lên nhau cười hô hố, tranh nhau kể ra những tình huống, những câu nói, những việc làm. Tối hôm trước nó thề thốt với mày, thì tối hôm sau nó ngã vào lòng tao…

          V.v…

          Rất khó kể lại, không thể kể lại, nhưng sự thật cứ dần dần hiển lộ đến gai cả người – truyện ngắn Trần Đức Tiến là những trang cắt lớp sự tha hoá và phân rã.

          Hiện đại trước hết ở nội dung truyện.

          Hiện đại trong cách xây dựng truyện.

          Và hiện đại trong ngôn ngữ.

          Văn chương anh tinh tế. Gợi. Và rất trẻ.

          Nó sexy không phải vì anh muốn mà vì cuộc sống anh thể hiện vốn như thế.

          Đọc anh tôi đặc biệt chú ý đến các dấu chấm xuống dòng. Nó không chỉ thay cho một đoạn dẫn chuyện dài, mà còn là những khúc cua gấp (một điều rất cần thiết cho tiết tấu nhanh trong truyện hiện đại) tạo ra những ngân vang ngoài câu chữ.

                                                           *

                                                        *    *

          Truyện ngắn xuất hiện theo từng mùa. Những năm sau hoà bình, rồi những năm đầu đổi mới: bội thu. Sau đó là mùa vụ thất thường. Những năm gần đây, thật may mắn có Lỏng và tuột của Trần Đức Tiến.

          Truyện ngắn hay là của trời cho. Với tôi, một kẻ đã 5 năm nay “trời không cho” một truyện ngắn nào, rất muốn có được một Mưa núi, Lỏng và tuột, Khối u, Đi bộ và chạy, Mù tăm… của Trần Đức Tiến.

                                                                                Hải Phòng 12-2009

                                                                                                              B.N.T

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.