Đọc sách: Biển Và Chim Bói Cá

VU GIA
02/02/2009

BIỂN VÀ CHIM BÓI CÁ

Bảy mươi lăm tuổi mà nhà văn Bùi Ngọc Tấn vẫn còn khỏe, bút lực vẫn dồi dào như thời trung niên. Đó là điều đáng mừng. Đọc cuốn tiểu thuyết mới của ông do NXB Hội Nhà văn vừa ấn hành: Biển và chim bói cá, tôi thấy mình như sống lại những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ trước

 Xa đó mà gần đó. Buồn đó nhưng niềm tin cuộc sống cũng lớn dần lên từ đó. Có những chuyện cứ tưởng là phịa nhưng lại là sự thật trăm phần trăm, bởi có ai nghèo mà sang bao giờ. Nghèo – khổ, nghèo – khó, nghèo – hèn… Cái nghèo của một thời đã làm cho con người hèn đi, bé lại. “Khi thuyền trưởng đem bia và nước ngọt ra mời, anh đã làm ra vẻ rất tự nhiên, cười rất vô tư và khảng khái: Hôm nay bị đầy hơi, chỉ xin thuyền trưởng chén trà thôi. Còn cái này xin phép thuyền trưởng mang về, lúc khác uống. Thực ra có phải bụng dạ làm sao đâu. Mà nó nằm trong kế hoạch của anh. Phải đem được ít nhất một lon bia, một lon nước ngọt về cho mẹ, anh Vận và lũ cháu.

Anh mở lon nước ngọt, rót ra cốc. Cả nhà tròn mắt nhìn những bọt nước thẫm màu nảy lên lách tách như mưa trong cốc. Mẹ uống một ngụm. Mẹ bảo ngon rồi đưa cho cả nhà nếm mỗi người một ngụm. Còn khoản bia. Anh Vận nhăn mặt. Anh Vận bảo khai. Khó uống lắm. Mấy đứa cháu uống thử. Đứa bảo ngon. Đứa bảo giống nước đái bò” (trang 437)… Nhưng nước trong lon là phụ, cái vỏ lon mới chính. Vỏ lon nào đẹp, không bị móp méo thì đưa vào tủ trang trí, còn lại thì cong lưng mà mài cho nắp hộp rời ra để làm cốc uống nước. Những cái cốc vỏ lon ấy đối với anh Vận là điều… ao ước khi lên tỉnh thấy người ta dùng.

 Lớp trẻ thời @ bây giờ làm gì biết được cái thời chúng sinh ra và trước đó chẳng bao lâu, mọi người phải dè sẻn, tùng tiệm. Ai có điều kiện được mời đi dự tiệc thì cũng ngó ngược ngó xuôi cố mang được chút gì đó về cho con, cho gia đình. Tôi đã từng sống, từng chứng kiến những tháng ngày khó khăn ấy, nên những điều ông viết không thấy gì lạ, nhưng chắc khá lạ với lớp trẻ ngày nay.

Biển và chim bói cá, Bùi Ngọc Tấn xây dựng khoảng 20 nhân vật nhưng qua mỗi nhân vật đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và cả những tiếng thở dài. Hơn 500 trang sách, người đọc vẫn thấy ánh lên cái tình, cái nghĩa giữa con người với con người, giữa con cái với cha mẹ, anh em… Sau hơn 20 năm đổi mới, mức sống người dân cao hơn nhiều lần nhưng dường như cái nghĩa cái tình của con người theo tỉ lệ nghịch. Do vậy, Biển và chim bói cá đã “chống” hai mí mắt của tôi, buộc tôi đọc suốt từ trang đầu tới trang cuối. Có những đoạn, ông đặc tả rất hay: “Bóng dáng Lê Mây ngược sáng như một bức tượng đồng bất động giữa khuôn hình. Lúc những đám mây trên trời vần vụ chạy thẳng xuống, biến mất dưới chân ông, lúc biển nghiêng hẳn dâng cao đẩy bầu trời xô lệch”. Tiếp đến là một đặc tả khuôn mặt ông sạm nắng gió và muối mặn, vuông vức, râu ria, mắt dữ dội nhìn thẳng trên một nền trời biển điên đảo phía sau. Và đây “Lê Mây đang đứng trước boong lái, giữa trời xanh. Biển lặng trải tới chân trời. Ông thanh thản ngửa cổ đưa chai rượu lên cao…” (trang 534). Đọc tới đọc lui qua hàng nghìn chi tiết mà chi tiết nào cũng hóm hỉnh nhưng cứ làm tôi băn khoăn nghĩ về đời người, về lòng trắc ẩn, về lương tri…

So với các nhà văn khác, Bùi Ngọc Tấn viết chưa phải là nhiều, nhưng qua Biển và chim bói cá lần nữa khẳng định cái tâm, cái tầm của một nhà văn đúng nghĩa.

 

V.G.

(Nguồn: Người lao động)

%d bloggers like this: