Tái bản Biển và chim bói cá

Tiểu thuyết Biển và chim bói cá (BVCBC) đã tái bản: Bìa của Đặng Xuân Hòa, và có thêm phần phụ lục gồm bài phỏng vấn tác giả Bùi Ngọc Tấn của Dương Phương Vinh, các bài viết về BVCBC của Nguyễn Xuân Khánh, Châu Diên, Khánh Phương và Dương Tường.

– Hình ảnh bìa của BVCBC tái bản lần 2.

– Bài điểm sách của Dương Tường:

Biển và chim bói cá (*)

Trong số năm tiểu thuyết Bùi Ngọc Tấn đã viết, Biển và chim bói cá là cuốn duy nhất đến được với công chúng mà không gặp trục trặc gì. Ba cuốn đầu, hoàn thành trong những năm 1960, bị tịch thu từ lúc còn ở dạng bản thảo, do đó không bao giờ được chào đời. Cuốn thứ tư, Chuyện kể năm 2000, tác phẩm đã khiến ông được mệnh danh là Soljénetsyne Việt Nam, bị thu hồi và tiêu hủy một tuần sau khi phát hành.

Biển và chim bói cá, mà một số nhà phê bình văn học chào đón như xuất bản phẩm hay nhất của mùa sách này, là câu chuyện rã đám của một công ti quốc doanh đánh cá biển. Với một cấu trúc dứt khoát phi tuyến tính, không cốt truyện cũng chẳng có nhân vật chính, cuốn tiểu thuyết khoảng 500 trang này bày ra hỗn độn tung tãi những mâu đời vụn của những người làm công ăn lương cố sống cố chết bám lấy cái xí nghiệp đang ngoi ngóp trong nguy cơ “đắm tàu”. Những câu chuyện kì cục khiến ta vừa phì cười vừa muốn khóc. Những con người cùn mằn tội nghiệp – nhân viên văn phòng, cạo giấy, thủy thủ… – chạy ngược chạy xuôi đôn đáo, dùng mọi mánh xoay sở thảm hại để kiếm đủ sống qua ngày… Một chồng chất hỗn đọn những nhân vật tuy khắc họa sắc nét, thậm chí đôi khi nổi bật như tác phẩm điêu khắc, nhưng hòa trộn thành một khôi vô dạng hình, qua đó lấp ló sự suy tàn không tránh khỏi của cả một hệ thống.

Một sử thi của tan rã, tôi những muốn nói thế.

DƯƠNG TƯỜNG


(*) Bài này nguyên viết bằng tiếng Pháp cho tạp chí Carnets du Viêt Nam (Sô tay Việt Nam) số 22 – tháng 7/2009. Tác giả tự dịch sang tiếng Việt. Xem nguyên văn dưới đây

Note de lecture

La mer et les martins-pêcheurs

Des cinq romans que Bùi Ngọc Tấn a écrits, La mer et les martins-pêcheurs est le seul à parvenir jusqu’au public sans trop d’incidents. Les trois premiers, achevés dans les années 1960, ont été saisis à l’état de manuscrit et partant, n’ont pu jamais vu le jour. Le quatrième, Histoire à raconter en l’an 2000, qui lui a valu le surnom de Soljénitsyne vietnamien, a été retiré de circulation et détruit une semaine après sa parution.

La mer et les martins-pêcheurs, salué par certains critiques littéraires comme la meilleure sortie de la saison, est l’histoire de la déconfiture d’une entreprise d’État de pêche maritime. D’une structure franchement non-linéaire, sans intrigues ni protagonistes, ce roman de quelque 500 pages étale pêle-mêle des bribes de vie des salariés d’un établissement d’État  qui se cramponnent tant bien que mal à la boîte en danger de naufrage. Des histoires cocasses qui font rire et pleurer à la fois. De pauvres hères – employés, gratte-papiers, marins… –  qui se démènent à droite et à gauche, usant désespérément de toutes sortes d’expédients minables pour joindre les deux bouts et survivre à la débâcle. Un fouillis de caractères pourtant bien campés, parfois même sculpturaux, qui se fondent en une masse amorphe, à travers laquelle transparait le déclin inéluctable d’un système.

Une épopée de la désagrégation, je suis tenté de dire.                                                                           

DƯƠNG TƯỜNG

Advertisements
%d bloggers like this: