Lời tuyên dương Biển và Chim bói cá

Diễn văn khai mạc Festival Livre et Mer

Và lời tuyên dương Biển và Chim bói cá

Của ông Francois Bourgeon, chủ tịch danh dự Festival

 

Cách đây  hai mươi năm, Henri Queffélec đã nhổ neo.

Một số trong chúng ta đã biết ông.

Đa số trong chúng ta đã đọc ông

Và nhiều người sẽ còn đọc ông dài lâu.

Ông đang ở nơi khác. Mà vẫn hiện hữu cùng chúng ta.

Ông vẫn đang ở đây, tại nhà mình… Đặc biệt là năm nay.

Nơi khác… Ở nơi khác… Đến nơi khác…

Tưởng tượng Biển trong khi bay bên trên thời gian.

Tưởng tượng Biển trong khi bay bên trên không gian.

Tưởng tượng Biển ngày mai.

Tuỳ theo ngôn ngữ. Tuỳ theo nơi chốn.

Biển thay tên, đổi dạng và cung cách ứng xử.

Nhưng trước sau vẫn chỉ có một, không gì thay thế được.

Trong thế kỉ chúng ta đang sống

Cái ao lớn của hành tinh, từ đó vọt ra tất cả chất sống

Đòi hỏi sự chú ý của chúng ta… tình yêu của chúng ta… sự cảnh giác của chúng ta

Người mẹ ấy, đôi khi tàn nhẫn, lấy lại các con của mình từ tay  chúng ta,

Nhưng hiển nhiên là

Nếu vì hờ hững, chúng ta sao nhãng việc bảo vệ người

Người sẽ không để lại những trẻ mồ côi

Ar mor  – Biển

Trên hành tinh xanh…

Không gì có thể sống sót sau khi biển chết

Những cuốn sách và những tác giả có mặt tại salon này đều kể cho chúng ta về biển

Về những người sống nhờ vào biển. Những sống trên biển. Những làm cho biển sống.

Nhưng tự hào về những khác biệt,

Chúng ta vẫn có hai điểm chung:

Say mê Sách… Và say mê Biển…

Chúng hãy chiến đấu vì cả hai

Tôi hết lòng cầu chúc cho mỗi người

Có được một chút muối trong mái tóc

Những phát hiện kì diệu

Và những cuộc gặp gỡ không thể quên

Trao giải

Với Salon năm 2012 này, Concerneau muốn là một thành phố mở ra tất cả các biển

Về giải Henri Queffélec, ban tổ chức đã tuyển chọn sáu tác phẩm có một điểm chung: tất cả đều đưa chúng ta đến một nơi nào khác… ít nhiều trong thời gian… ít nhiều trong không gian.

Năm này sang năm khác, mỗi ban giám khảo, qua tranh cãi và nghị luận, đề cập đến tính đặc thù của mình, tổng hoà những khác biệt của chúng tôi.

Trước hết, chúng tôi lựa chọn tâm thái trong đó chúng tôi muốn cùng nhau làm việc.

Mỗi tác giả đều mang tính cách rất riêng và mỗi tác phẩm đều độc đáo. Chúng tôi không muốn đưa các tác phẩm được tuyển chọn vào một cuộc thi đấu để phê chuẩn bằng việc xếp hạng. Hoặc đi đến một thoả hiệp có thể để lại những điều đáng tiếc.

Để cùng nhau tìm ra một tác phẩm mà mỗi người đều tâm thành bảo vệ, chúng tôi đã xác định một số tiêu chuẩn được tất cả chúng tôi đồng thuận.

Khẳng định sự lựa chọn của Liên hoan này là hướng mở về Nơi Khác.

Trong năm kỉ niệm này, tôn vinh Henri Queffélec…

Bằng cách tôn vinh Biển trong cuộc mặt đối mặt giữa Biển và Con Người.

Và, nếu có thể, đánh dấu sự chuyển động của thời gian  bằng cách chào mừng Biển trong tính đương thời của nó.

Chúng ta đang ở Concarneau. Concarneau là một hải cảng đánh cá

Nay là  năm 2012, bình minh của một thế kỉ bản lề, khi mà con người đang chậm rãi, rất chậm rãi ý thức ra rằng không một tài nguyên nào của hành tinh xanh này lã mãi mãi không cạn kiệt.

Về nhiều điểm, các tác phẩm được tuyển chọn nằm trong một niên biểu dễ gây bối rối mà có lẽ chúng ta sẽ có thể nhắc tới trong khuôn khổ của Liên hoan này

Về Con Người đối mặt với Biển, được đặt vào đúng chỗ và thế kỉ của mình và đồng thời thay đổi theo tuổi tác, mỗi tác phẩm đều có điều lí thú để nói.

Về mong muốn hướng mở về Nơi Khác, đánh dấu những năm tháng đã trôi qua từ khi sáng lập Salon và Henri Queffélec ra đi, từ khi lập ra giải này, cuốn sách của Bùi Ngọc Tấn đã hoàn toàn làm chúng tôi thoả mãn (*).

Tác giả là người ViệtNam.

Ông kể về đất nước mình và về thế giới đánh cá mà đích thân ông từng biết.

Ông đem đến cho chúng ta một cuốn tiểu thuyết hấp dẫn về lịch sử một hải cảng… về một xí nghiệp đánh cá quốc doanh.

Và về một cộng đồng người đánh cá, can đảm và ranh mãnh vật lộn để nuôi sống gia đình, vét biển đến cạn kiệt. Trước khi bị cuốn vào những quanh co khúc khuỷu của toàn cầu hoá.

Chan chứa thương yêu và ngộ nghĩnh… Đầy chất thơ…

Bùi Ngọc Tấn tặng cho chúng ta một cuốn tiểu thuyết nhân văn… Cấu trúc rất đặc sắc…

Không chút áp đặt, đầy u-mua và ý tứ, ông dẫn chúng ta đến một vĩ thanh để cho chúng ta tự do suy ngẫm… Bùi Ngọc Tấn biết cái giá của tự do.

Tiểu thuyết của Bùi Ngọc Tấn là một cuốn sách không thể quên.

Thậm chí có lẽ là… một cuốn sách làm cho ta tốt hơn.

Bụng màu da cam… Lưng xanh biếc.

Quả trái phá óng ánh ấy là con chim bói cá.

Đó không phải là một loài chim biển, mà là chim của sông của suối.

Nhưng khi con nó đói, nó liều mình giáp đấu với sóng cả.

Mũi tên thép xanh biếc ấy làm ta nhói lên xúc động…

Và chạm thẳng vào tim.

(Người dịch: Dương Tường)

(*) Sau 28 năm, lần đầu tiên giải thưởng Henri Queffélec ra khỏi châu Âu

Bản tiếng Pháp

 

Discours Ouverture

Henri Queffélec a levé l’ancre il y a vingt ans.

Certains d’entre nous l’ont connu.

La plupart d’entre nous l’ont lu.

Et beaucoup longtemps le liront.

Il est ailleurs.    Il est avec nous.

Il est ici chez lui… Particulièrement cette année.

Ailleurs… Être ailleurs… Aller ailleurs…  Aller loin.

Imaginer la Mer en survolant le temps.

Imaginer la Mer en survolant l’espace.

Imaginer la Mer  demain.

Suivant les langues.  Suivant les lieux.

La mer change de nom. Elle change d’aspect et de comportement.

Mais il n’y en a qu’une,  elle est irremplaçable.

Au siècle où nous vivons,

La grande mare placentaire, d’où a jailli tout le vivant,

Réclame notre attention… Notre amour… Notre vigilance.

Cette mère, parfois cruelle, nous reprend ses enfants

Mais de toute évidence,

Si par indifférence nous négligions de la défendre,

Elle ne laissera pas d’orphelins.

Ar mor – La mer

Sur le planète bleue…

Rien ne pourrait survivre à la mort de la mer.

Les livres et les auteurs présents à ce salon nous racontent la mer

Ceux qui en vivent. Ceux qui y vivent. Ceux la vivent.

Mais fiers de nos différences,

Nous avons deux choses en commun:

Et la passion du Livre…  Et celle de la Mer.

Battons-nous pour les deux.

Je souhaite de tout cœur  à chacun,

Un peu de sel dans les cheveux,

De merveilleuses découvertes,

Et d’inoubliables rencontres.

Remise du prix

Pour ce Salon 2012, Concarneau a voulu être une ville ouverte sur toutes les mers du monde.

Pour le prix Henri Queffélec,  les organisateurs avaient sélectionné pour nous six œuvres ayant un point commun: plus ou moins dans le temps, plus ou moins dans l’espace…Elles nous transportaient toutes ailleurs.

D’un an sur l’autre, chaque jury aborde  débats et délibérations avec sa personnalité,  somme de toutes nos différences.

Nous avons tout d’abord choisi l’état d’esprit dans lequel nous voulions travailler ensemble.

Chaque auteur est unique et chaque œuvre est originale.

Nous ne désirions pas entraîner la sélection proposée dans une compétition, qu’un classement sanctionne. Ou parvenir à un compromis qui aurait laissé des regrets.

Pour trouver ensemble un ouvrage que chacun aurait cœur à défendre, nous avons défini quelques premiers objectifs sur lesquels nous nous accordions:

Confirmer le choix du salon de s’ouvrir sur l’Ailleurs.

Dans cette année anniversaire, rendre hommage à Henri Queffélec…

En rendant hommage à la Mer dans son face à face avec l’Homme.

Et, si c’était possible, marquer la course du temps en saluant la Mer dans son actualité.

Nous sommes à Concarneau. Concarneau est un port de pêche;

Nous sommes en 2012… Au matin d’un siècle charnière…

Où l’homme prend lentement, très lentement, conscience

qu’aucune des richesses de la planète bleue n’est à jamais inépuisable.

Sur bien des points, les œuvres retenues s’inscrivent dans une chronologie troublante que nous aurons peut-être la possibilité d’évoquer dans le cadre de ce salon.

Sur l’Homme face à la Mer, replacé dans son siècle, et aussi en fonction de son âge, chacune à quelque chose de passionnant à dire.

Sur le désir de s’ouvrir sur l’Ailleurs,  de marquer les années écoulées, depuis la création du salon, le départ d’Henri Queffélec, et la création de ce prix, le livre de Bui Ngnoc Tan n’a pu que nous combler.

L’auteur est vietnamien…

Il raconte son pays et le monde de la pêche qu’il a personnellement connu.

Il nous offre un roman attachant sur l’histoire d’un port… D’une Entreprise d’État de pêche…

Et sur une société de pêcheurs, luttant avec courage et malice pour nourrir leurs familles, avant que de racler des mers qui se vident. Avant d’être entraînés dans les méandres de la mondialisation.

Avec tendresse, et drôlerie… Avec beaucoup de poésie…

Bui nous fait le cadeau d’un roman humaniste… Remarquablement bien construit…

Sans jamais s’imposer, avec humour et tact, il nous guide jusqu’à un épilogue qu’il nous laisse libre de méditer…  Bui sait le prix de la liberté.

Le roman de Bui Ngoc Tan est un livre que l’on oublie pas.

Peut-être même…   Un livre qui nous rend meilleur.

Orangé sur le ventre… Turquoise sur le dos…

Cet obus scintillant, c’est le martin-pêcheur.

Ce n’est pas un oiseau de mer, mais de rivière, mais de ruisseau.

Quand ses petits ont faim, il prend alors le risque d’affronter la vague.

La flèche d’acier bleu nous a piqué au vif…

Et touché droit au cœur.

About these ads
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: